Aandrijving met gewichten
Een gewicht dat langzaam zakt, levert acht dagen lang precies dezelfde kracht
- VoordeelGelijkmatige kracht
- NadeelVrije val nodig onder de klok
- Gangbare looptijd30 uur of 8 dagen
- Gebruikt bijStaande klok, comtoise, koekoeksklok
Waarom gewichten gelijkmatig zijn
Een gewicht dat aan een koord of ketting hangt, oefent altijd dezelfde kracht uit, of het nu net is opgetrokken of bijna beneden hangt. Dat is het grote voordeel boven een veer, die sterker duwt wanneer hij vol is en zwakker wanneer hij afloopt.
Voor de gang betekent dat rust. Het gangwerk krijgt van begin tot eind dezelfde impuls, waardoor de klok over de hele looptijd ongeveer hetzelfde loopt.
Wat dat kost aan ruimte
De keerzijde is de valruimte. Een klok die acht dagen loopt, heeft gewichten nodig die in die acht dagen een bepaalde afstand zakken. Bij een staande klok is dat opgelost door de kast; bij een wandklok betekent het dat er onder de klok een strook vrije muur moet blijven.
Hoe zwaarder het gewicht, hoe kleiner de afstand kan zijn bij dezelfde looptijd. Daarom hebben achtdaagse koekoeksklokken merkbaar zwaardere dennenappels dan eendaagse: ongeveer 1,4 kilo tegenover ongeveer 0,3 kilo.
| Klok | Gewichten | Opwinden |
|---|---|---|
| Koekoeksklok, 1 dag | Twee, licht | Elke dag ketting optrekken |
| Koekoeksklok, 8 dagen | Twee, zwaar | Wekelijks ketting optrekken |
| Comtoise | Twee, 2,5 tot 4,5 kilo | Wekelijks met een sleutel |
| Staande klok | Twee of drie | Wekelijks met een kruk |
| Zaanse klok | Twee, aan koorden | Dagelijks tot wekelijks |
Optrekken zonder schade
- Trek aan de vrije kant van de ketting, dus aan de kant zonder gewicht.
- Houd het gewicht met de andere hand licht tegen zodat het niet gaat zwaaien.
- Stop zodra het gewicht boven is; doorgaan trekt de ketting van het rad.
- Bij een kruk: draai rustig tot het gewicht boven is, en laat de kruk niet terugslaan.
Veelgestelde vragen
Waarom heeft een 8-daagse koekoeksklok zwaardere gewichten?
Omdat de kettingen langer worden en de klok langer moet doorlopen op dezelfde valafstand. Bij een eendaags werk wegen de dennenappels ongeveer 0,3 kilo, bij een achtdaags werk ongeveer 1,4 kilo.