Techniek

Radiografische klokken

Een kwartswerk met een ontvanger erbij, dat zichzelf corrigeert

• ZenderMainflingen bij Frankfurt
• Frequentie77,5 kilohertz
• Bereikcirca 2000 kilometer
• Tijdcode sinds5 juni 1973

Waar het signaal vandaan komt

Op ongeveer vijfentwintig kilometer van Frankfurt am Main, in Mainflingen, staat de mast die het signaal verzorgt. De aanduiding daarvan is DCF77 en de frequentie ligt op 77,5 kilohertz. Wat er wordt uitgezonden komt van de atoomklokken die de Physikalisch-Technische Bundesanstalt in Braunschweig beheert. Binnen een straal van grofweg tweeduizend kilometer is het te ontvangen, en daarmee valt vrijwel het hele werelddeel binnen bereik.

Al sinds 1959 gaat er een tijdsignaal de lucht in. De codering die klokken kunnen uitlezen, kwam er op 5 juni 1973 bij. Daarin zitten niet alleen uur en minuut, maar ook de datum en een vooraankondiging van de wisseling tussen zomer- en wintertijd.

Wat er in de klok gebeurt

Een radiografische klok is in de kern een kwartsklok met een ontvanger. Het kwartswerk houdt de tijd bij; de ontvanger controleert die tijd, meestal een paar keer per etmaal en het liefst 's nachts, wanneer langegolf verder draagt. Wijkt de klok af, dan draaien de wijzers door tot ze weer kloppen.

Waarom de ontvangst uitblijft

• Wapening in beton slikt langegolf op, waardoor er midden in een gebouw weinig overblijft.
• Storing komt uit onverwachte hoek: voedingen van apparaten, ledverlichting en schermen.
• In de uren na zonsondergang draagt het signaal aanzienlijk verder dan overdag.
• Een verse batterij betekent niet meteen de juiste tijd; enkele minuten tot een hele nacht is normaal.

Blijft de klok afwijken, dan is een nacht op de vensterbank de eenvoudigste proef, met het front richting het zuidoosten. Komt er dan nog niets binnen, dan valt de klok terug op het eigen kwartswerk en tikt hij gewoon door.

Veelgestelde vragen