Techniek

Quartz

Een trilling die zich netjes laat delen, en daarmee een uurwerk zonder onderhoud

• Eerste kwartsklokoktober 1927
• Frequentie32768 hertz
• Rekenkundigtwee tot de macht vijftien
• Seiko Astron25 december 1969

Het begin in een laboratorium

Warren Marrison en J.W. Horton bouwden in oktober 1927 bij Bell Telephone Laboratories de eerste kwartsklok. Het kristal werd elektrisch aangestoten, en de trilling die daaruit voortkwam werd door frequentiedeling teruggebracht tot bruikbare pulsen.

Ruim veertig jaar later bereikte de techniek de consument. Op 25 december 1969 bracht Seiko de Astron uit, het eerste kwartspolshorloge in de handel.

Waarom 32768

De frequentie die in horloges en klokken gangbaar werd, is 32768 hertz. Dat getal is twee tot de macht vijftien, waardoor een keten van vijftien eenvoudige deeltrappen precies een puls per seconde oplevert. Bovendien ligt de frequentie net boven de grens van het menselijk gehoor en is het stroomverbruik laag.

Tikken of glijden

In een gewoon kwartswerk krijgt een stappenmotor een keer per seconde een puls, waarna de secondewijzer in een keer verspringt. Dat aanslaan is de tik. Bij een uurwerk met stille loop krijgt de motor veel vaker een kleinere puls, waardoor de wijzer in tientallen stapjes rondgaat en er niets te horen valt.

In het aanbod wordt dat als aparte eigenschap vermeld, bijvoorbeeld bij https://www.klokkenshop.com/overige-klokken/stille-klokken/.

Onderhoud

• Vervang een lege batterij meteen; een lekkende batterij tast het werk aan.
• Gebruik alkaline in plaats van zink-koolstof, dat lekt sneller.
• Haal de batterij eruit wanneer een klok maanden wordt opgeborgen.
• Een kwartswerk is uitwisselbaar: bij een defect wordt vaak het hele werk vervangen, niet gerepareerd.