Verenigde Staten
Connecticut maakte van de klok een fabrieksproduct
- LandVerenigde Staten
- KernstaatConnecticut
- Doorbraak19e eeuw
- Bekende typenSchoolklok, ogee, kastklok
Waar Europese klokken uit werkplaatsen kwamen, kwamen Amerikaanse klokken uit fabrieken. Dat verschil is aan de klokken zelf te zien.
Serie in plaats van stuk
In de negentiende eeuw ontwikkelde zich in Connecticut een klokkenindustrie die op uitwisselbare onderdelen werkte. Eerst met houten raderwerk, later met gestanst messing. Namen die met die periode verbonden zijn, zijn onder meer Eli Terry, Seth Thomas en Chauncey Jerome.
Het gevolg was een klok die niet meer per stuk werd afgestemd maar per serie werd gemaakt. Onderdelen waren vervangbaar, en het aantal klokken per jaar liep op tot aantallen die in Europa onbekend waren. Amerikaanse klokken werden vervolgens uitgevoerd naar Europa, waar ze de lokale werkplaatsen onder druk zetten.
Typen die daaruit voortkwamen
- De schoolklok: een ronde houten kast met daaronder een paneel voor de slinger, bedoeld voor lokalen en kantoren.
- De ogee: een rechthoekige kast met een golvende lijst en een beschilderd of gespiegeld onderpaneel.
- De kastklok voor op de schoorsteenmantel, met veerwerk en een half-uurslag.
- De drop octagon, een achthoekige wandklok met een korte kast eronder.
Wat het betekende voor Europa
De Amerikaanse serieproductie werkte als voorbeeld en als concurrent tegelijk. In Duitsland ontstonden in de tweede helft van de negentiende eeuw fabrieken die op dezelfde manier werkten, en in Nederland verdween het streekambacht: de laatste Friese klokkenmakerij sloot in 1925, verdrongen door goedgeprijsd fabriekswerk uit het buitenland.
Aan de binnenkant te zien
Serieklokken zijn te herkennen aan gestanste platines met genummerde onderdelen en aan raderen die overal even dik zijn. Handwerk laat vijlsporen en kleine onregelmatigheden na.